BMC मुख्य लिपिक (अर्हताधारक) खात्यांतर्गत पदोन्नती परीक्षा 2026
पात्रता, अर्जाच्या तारखा, 100 गुणांचा ऑनलाइन परीक्षेचा अभ्यासक्रम, कागदपत्रांची यादी, दिव्यांग उमेदवारांसाठी सूचना, अधिकृत लिंक आणि खात्यामार्फत पडताळणीचा अर्ज नमुना—सर्व माहिती एका पानावर.
परीक्षेचा ठळक आढावा
महत्त्वाच्या तारखा
| कार्यक्रम | दिनांक व वेळ |
|---|---|
| ऑनलाइन अर्ज लिंक सुरू | 16 सप्टेंबर 2026, 00:00:01 |
| ऑनलाइन अर्जाची अंतिम मुदत | 06 ऑक्टोबर 2026, 24:00:00 (दिवसअखेर) |
| पात्र सेवा मोजण्याचा संदर्भ दिनांक | 15 सप्टेंबर 2026 पर्यंत |
| संभाव्य परीक्षा कालावधी | डिसेंबर 2026 |
| प्रवेशपत्र | BMC संकेतस्थळावरून डाउनलोड; ई-मेल/SMS द्वारे सूचना |
कोण अर्ज करू शकतो?
✅ मुख्य पात्रता
- BMC मधील कार्यकारी सहाय्यक (पूर्वीचे पदनाम—लिपिक) / वरिष्ठ लिपिक / परिपत्रकात नमूद तत्सम संवर्गातील कर्मचारी.
- कार्यकारी सहाय्यक/लिपिक संवर्गातील किमान 5 वर्षांची सेवा पूर्ण असणे.
- पदवीधर व बिगर पदवीधर पात्र कर्मचाऱ्यांमध्ये परीक्षा देण्यासाठी स्वतंत्र फरक राहणार नाही.
- कमाल वयोमर्यादेची अट लागू नाही.
- अर्जातील माहिती सेवा अभिलेखावरून खात्याने पडताळून, आस्थापना प्रमुख/खातेप्रमुखाची सही व शिक्का घेणे आवश्यक.
⛔ महत्त्वाचे अपात्रता मुद्दे
- कनिष्ठ लघुलेखक संवर्गातील कर्मचारी या पदोन्नती परीक्षेस पात्र नाहीत.
- विहित अर्हता/अटी अपूर्ण असतील तर परीक्षा उत्तीर्ण होऊनही पदोन्नतीचा हक्क मिळणार नाही.
- अधिसंख्य (supernumerary) पदावर वर्ग झालेल्या/वर्ग करण्याची कार्यवाही प्रस्तावित कर्मचाऱ्यांचा अर्ज विचारात घेतला जाणार नाही.
- चुकीची माहिती, परीक्षा गैरप्रकार किंवा नियमभंगामुळे अर्ज/उमेदवारी रद्द होऊ शकते.
शैक्षणिक, मराठी भाषा व संगणक अर्हता
- मराठी: SSC/समकक्ष किंवा उच्च परीक्षेत 100 गुणांचा मराठी विषय (उच्च/निम्नस्तर) घेऊन उत्तीर्ण असणे; लागू असल्यास BMC ची मराठी भाषा परीक्षा उत्तीर्ण असणे.
- संगणक: DOEACC/NIELIT चे CCC किंवा O/A/B/C स्तरावरील प्रमाणपत्र, MS-CIT/GECT किंवा शासनमान्य समकक्ष संगणक प्रशिक्षण/सूट अर्हता.
- परिपत्रकानुसार या ऑनलाइन परीक्षेत मराठी व्याकरणाचा स्वतंत्र भाग असल्याने संबंधित जुन्या परिपत्रकातील स्वतंत्र मराठी लेखी परीक्षा लागू नसल्याचे नमूद आहे; तरी स्वतःची मूळ भाषा-अर्हता खात्याकडून पडताळावी.
रुग्णालयातील वैद्यकीय अभिलेख तंत्रज्ञांसाठी विशेष मार्ग
परिपत्रकात वैद्यकीय अभिलेख तंत्रज्ञांसाठी स्वतंत्र पात्रता नमूद आहे. लागू पर्यायानुसार:
- जुनी SSC/इयत्ता 10 वी (नवीन अभ्यासक्रम) मध्ये कार्यकारी सहाय्यक/लिपिक संवर्गासाठी विहित किमान टक्केवारीची मूळ अर्हता; किंवा
- पदवी व वैद्यकीय अभिलेख तंत्रज्ञ म्हणून 11 वर्षांची सेवा; किंवा
- इयत्ता 10 वी मध्ये विहित किमान गुणांपेक्षा कमी गुण असलेले व पदवी नसलेले कर्मचारी—निम्नसंवर्गीय कर्मचाऱ्यांसाठीची कार्यकारी सहाय्यक निवड परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यानंतर पुढील 5 वर्षांची सेवा.
अंतिम पात्रतेसाठी आपल्या आस्थापना विभागाने मूळ परिपत्रकातील शब्दशः अटी तपासणे आवश्यक आहे.
इतर परिपत्रकात नमूद पात्र संवर्ग
- विधी खात्यात सध्या व्यवस्थापन लिपिक पदावर कार्यरत पात्र कर्मचारी.
- लिपिक-नि-भांडारपाल-नि-लेखापाल संवर्गातील, 01.01.2006 पासून लिपिक पदाचा मानिव दिनांक लागू करण्यात आलेले पात्र कर्मचारी.
- महानगरपालिका सचिव/महानगरपालिका मुख्य लेखा परीक्षक यांच्या कार्यालयात मूळ सेवाप्रवेश झालेल्यांना परिपत्रक लागू नाही. मात्र मूळ सेवाप्रवेश इतर खात्यात होऊन सध्या त्या कार्यालयांत काम/नियुक्त असलेले आणि इतर अटी पूर्ण करणारे कर्मचारी अर्ज करू शकतात.
परीक्षेचे स्वरूप व उत्तीर्ण निकष
| विभाग | विषय | प्रश्न | गुण | किमान गुण |
|---|---|---|---|---|
| अ | महानगरपालिका प्रशासन नियमावली व कार्यपद्धती | 70 | 70 | 35 |
| ब-I | मराठी भाषा व्याकरण (इयत्ता 12 वी स्तर) | 10 | 10 | 5 |
| ब-II | इंग्रजी भाषा व्याकरण (इयत्ता 12 वी स्तर) | 10 | 10 | 5 |
| क | जन्म-मृत्यू नोंदणी अधिनियम व इतर सामान्य ज्ञान | 10 | 10 | 5 |
| एकूण | 100 | 100 | 50* | |
सविस्तर अभ्यासक्रम
महानगरपालिका प्रशासन — 70 गुण
- मुंबई महानगरपालिका अधिनियम, 1888
- मुंबई महानगरपालिका (सेवा) नियम, 1989
- मुंबई महानगरपालिका निवृत्तीवेतन नियम, 1953
- भविष्य निर्वाह निधी अधिनियम, 1925
- बृहन्मुंबई महानगरपालिका सेवा (वर्तणूक) नियम, 1999
- जल आकार नियम
- खात्यांतर्गत चौकशीचे मॅन्युअल
- प्रमुख अधिकारी (चौकशी) यांचे मॅन्युअल
- वेतन प्रदान अधिनियम, 1936
- कामगार भरपाई अधिनियम, 1923
- किमान वेतन अधिनियम, 1948
- उपदान प्रदान अधिनियम, 1972
- माहितीचा अधिकार अधिनियम, 2005
- वेळोवेळी जारी झालेली कार्यालयीन परिपत्रके
भाषा व्याकरण — 20 गुण
- मराठी भाषा व्याकरण: 10 प्रश्न/10 गुण
- इंग्रजी भाषा व्याकरण: 10 प्रश्न/10 गुण
- दोन्ही भागांची पातळी: इयत्ता 12 वी समकक्ष
सामान्य ज्ञान — 10 गुण
- जन्म व मृत्यू नोंदणी अधिनियम, 1969 — 5 प्रश्न/5 गुण
- इतर सामान्य ज्ञान — 5 प्रश्न/5 गुण
- या संयुक्त भागात किमान 5 गुण आवश्यक
ऑनलाइन अर्ज कसा करावा?
अपलोडसाठी कागदपत्रांची यादी
सर्वसाधारण कागदपत्रे
- इयत्ता 10 वी/समकक्ष किंवा उच्च परीक्षेचे निकाल/उत्तीर्ण प्रमाणपत्र
- मराठी भाषा परीक्षेच्या निकालाची पुढील बाजू, उमेदवाराचे नाव असलेले पान व शेवटचे पान
- MS-CIT/GECT किंवा DOEACC/NIELIT संगणक प्रमाणपत्र
- आस्थापना/विभाग प्रमुखाने पडताळलेला खात्याचा अर्ज
- लिपिक-नि-भांडारपाल-नि-लेखापाल पदासाठी लागू असल्यास मानिव स्थायित्व/Deemed Permanency आदेश
दिव्यांग/लेखनिक लागू असल्यास
- UDID कार्ड
- दिव्यांगत्व प्रमाणपत्र
- वैद्यकीय अधिकाऱ्याने प्रमाणित Appendix I व Appendix II
- स्वतःचा लेखनिक वापरण्याचे Appendix III हमीपत्र
- लेखनिकाची शैक्षणिक गुणपत्रिका, PAN व Aadhaar
फोटो, स्वाक्षरी व अंगठ्याचा ठसा—आकार व नियम
| फाइल | तपशील | आकार/परिमाण |
|---|---|---|
| पासपोर्ट फोटो | अलीकडील रंगीत फोटो; फिकट/पांढरी पार्श्वभूमी; चेहरा स्पष्ट; 4.5 × 3.5 सेमी | 200 × 230 px (प्राधान्य) 20 KB–50 KB |
| Live photo | Webcam किंवा मोबाईलवर QR code scan करून थेट capture व upload | पोर्टलवरील सूचनांनुसार |
| स्वाक्षरी | पांढऱ्या कागदावर काळ्या शाईच्या पेनने; CAPITAL LETTERS मध्ये नको | 140 × 60 px (प्राधान्य) 10 KB–20 KB |
| डाव्या अंगठ्याचा ठसा | पांढऱ्या कागदावर काळी/निळी शाई; डावा अंगठा नसल्यास उजवा अंगठा | JPG/JPEG; 240 × 240 px, 200 DPI; 3 × 3 सेमी 20 KB–50 KB |
फोटोसाठी Do’s & Don’ts
- कॅमेऱ्याकडे सरळ पाहा; पुरेसा प्रकाश व फिकट पार्श्वभूमी वापरा.
- सनग्लासेस, कॅप, चेहऱ्यावर सावली, mask/चेहरा झाकलेला किंवा blur फोटो टाळा.
- चष्मा असल्यास reflection नसावा व डोळे स्पष्ट दिसावेत.
- धार्मिक headwear चालेल, पण चेहरा झाकला जाऊ नये.
- स्कॅनसाठी किमान 200 DPI, True Colour व JPG/JPEG format वापरा.
दिव्यांग कर्मचारी व लेखनिकाबाबत सूचना
- आवश्यक असल्यास शासन परिपत्रक क्र. दिव्यांग-2019/प्र.क्र.200/दि.क.2, दि. 01.08.2025 नुसार सक्षम वैद्यकीय अधिकाऱ्याने प्रमाणित Appendix I, Appendix II आणि स्वतःचा लेखनिक वापरण्याचे Appendix III जोडावे.
- लेखनिकाची शैक्षणिक पात्रता परीक्षेसाठीच्या किमान शैक्षणिक पात्रतेपेक्षा एक टप्पा कमी असावी.
- पात्र दिव्यांग उमेदवारांना नियमानुसार प्रति तास 20 मिनिटे अतिरिक्त वेळ मिळू शकतो.
- किमान 40% दृष्टिहीन उमेदवारांना magnified font चा पर्याय; लेखनिक निवडल्यास magnified font उपलब्ध नसेल.
- लेखनिकासाठी पात्र उमेदवारांनी प्रत्येक सत्रासाठी नियमानुसार भरपाई वेळेची निवड अर्जात करावी. अर्जात पर्याय नोंदवला नसेल तर परीक्षा संस्थेला नंतर सुविधा देणे शक्य नसेल.
- परीक्षा केंद्रावर Appendix I/II/III, UDID, दिव्यांगत्व प्रमाणपत्र, लेखनिकाचे Aadhaar/PAN व शैक्षणिक पुरावे मूळ प्रतींसह पडताळणीसाठी आणावेत.
दिव्यांगत्व/लेखनिकाच्या सवलतीसाठी मूळ शासन निर्णय व अधिकृत परिपत्रकातील संपूर्ण निकष लागू राहतील.
प्रवेशपत्र व परीक्षा केंद्रावरील नियम
प्रवेशपत्र डाउनलोड
- BMC संकेतस्थळाला भेट द्या; सूचना ई-मेल/SMS द्वारेही पाठवली जाईल.
- Registration/Roll Number आणि Password/Date of Birth वापरा.
- प्रवेशपत्रावर नोंदणीवेळी दिलेल्यासारखाच अलीकडील फोटो चिकटवा.
- ई-मेल व मोबाईल क्रमांक परीक्षा प्रक्रिया पूर्ण होईपर्यंत बदलू नका.
केंद्रावर आवश्यक
- वैध प्रवेशपत्र
- फोटो असलेले मूळ BMC कार्यालयीन ओळखपत्र
- त्या ओळखपत्राची छायांकित प्रत
- नाव बदल असल्यास राजपत्र अधिसूचना/विवाह प्रमाणपत्राची प्रत
- रिपोर्टिंग वेळेच्या किमान 1 तास आधी उपस्थिती
अधिकृत व आवश्यक लिंक
सोमवार ते शुक्रवार, सकाळी 9:30 ते सायंकाळी 6:00 (सार्वजनिक सुट्ट्या वगळून).
खात्यामार्फत पडताळणीचा अर्ज नमुना
हा नमुना कशासाठी? खालील माहिती सेवा अभिलेखावरून पडताळून आस्थापना प्रमुख/खातेप्रमुखाची सही व शिक्का घेऊन ऑनलाइन अर्जात अपलोड करायची आहे. हा नमुना ऑनलाइन अर्जाचा पर्याय नाही. मूळ दोन-पानी नमुना अधिकृत PDF च्या पृष्ठ 9–10 वर आहे.
बृहन्मुंबई महानगरपालिका
“मुख्य लिपिक” पदासाठी खात्यांतर्गत बहुपर्यायी वस्तुनिष्ठ ऑनलाइन परीक्षा – 2026कर्मचाऱ्याने खात्यामार्फत पडताळणी करून सादर करावयाचा अर्ज
| क्र. | माहिती | तपशील भरण्याची जागा |
|---|---|---|
| 1.1 | कर्मचाऱ्याचे संपूर्ण नाव (आडनावाने सुरुवात; श्री/श्रीमती लिहू नये) | आडनाव / नाव / वडिलांचे-पतीचे नाव |
| 1.2 | विवाहित महिलेचे विवाहापूर्वीचे नाव (बदल असल्यास पुरावा) | |
| 1.3 | पदनाम | |
| 1.4 | कर्मचारी संकेतांक | |
| 1.5 | लिंग | ☐ पुरुष ☐ स्त्री ☐ तृतीयपंथी |
| 1.6 | शैक्षणिक अर्हता | |
| 1.7 | विद्यमान खाते व विद्यमान पद | |
| 1.8 | BMC मधील प्रथम नियुक्तीचे पद व दिनांक | |
| 1.9 | कार्यकारी सहाय्यक/तत्सम पदावरील नियुक्तीचे पद व दिनांक | |
| 1.10 | महानगरपालिका सेवेत कायम झाल्याचे पद व दिनांक | |
| 1.11 | BMC मधील अखंडित सेवेचे पद | |
| 1.12 | कार्यकारी सहाय्यक व तत्सम पदावरील एकूण अखंडित सेवा 15.09.2026 पर्यंत | वर्ष: ______ महिने: ______ दिवस: ______ |
| 2.1 | भ्रमणध्वनी क्रमांक | |
| 2.2 | वैयक्तिक ई-मेल आयडी | |
| 3.1 | जात प्रवर्ग व पोटजात | |
| 4.1 | कर्मचारी वैद्यकीय अभिलेख तंत्रज्ञ पदावर कार्यरत आहे का? | ☐ आहे ☐ नाही |
| 4.2 | असल्यास परिपत्रकातील संबंधित अर्हता पूर्ण आहे का? | ☐ आहे ☐ नाही |
| 5.1 | दिव्यांग असल्यास दिव्यांगत्वाचा प्रकार | |
| 5.2 | दिव्यांगत्वाचे प्रमाण 40% किंवा अधिक आहे का? | ☐ आहे ☐ नाही |
| 5.3 | दि. 01.08.2025 च्या शासन परिपत्रकातील दिव्यांग-संबंधित निकष पूर्ण आहेत का? | ☐ आहे ☐ नाही |
| 6.1 | मान्यताप्राप्त मंडळाची माध्यमिक शालांत परीक्षा उत्तीर्ण | ☐ आहे ☐ नाही |
| 6.2 | SSC/समकक्ष/उच्च परीक्षेत 100 गुणांचा मराठी विषय घेऊन उत्तीर्ण | ☐ आहे ☐ नाही |
| 6.3 | BMC प्रशासनातर्फे घेतली जाणारी खात्यांतर्गत मराठी भाषा परीक्षा उत्तीर्ण | ☐ आहे ☐ नाही |
| 6.4 | MS-CIT/GECT किंवा DOEACC/NIELIT/मान्य संगणक प्रमाणपत्र | ☐ आहे ☐ नाही |
खात्याचे प्रमाणपत्र: वरील माहिती सेवा अभिलेखानुसार पडताळली असून बरोबर आहे. कर्मचारी मुख्य लिपिक पदोन्नती परीक्षेसाठी विहित अर्हता धारण करतो/करते. कर्मचारी अधिसंख्य पदावर वर्ग केलेला नाही किंवा तशी कार्यवाही प्रस्तावित नाही.
सही व शिक्का
सही व शिक्का
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
ही BMC बाह्य भरती आहे का?
ऑनलाइन अर्ज कधी करता येईल?
अर्ज शुल्क किती आहे?
परीक्षेत किती प्रश्न व किती वेळ आहे?
नकारात्मक गुण आहेत का?
उत्तीर्ण होण्यासाठी किती गुण आवश्यक आहेत?
परीक्षा कधी होईल?
ऑनलाइन अर्जानंतर काय करावे?
अर्ज करून परीक्षेला गैरहजर राहिल्यास काय?
महत्त्वाची अधिकृत सूचना
या पोस्टमधील माहिती उमेदवारांच्या सोयीसाठी परिपत्रकाचा सुलभ सारांश म्हणून दिली आहे. पात्रता, सवलत, सेवा गणना, लेखनिक, केंद्र नियम किंवा निवड प्रक्रियेबाबत कोणताही फरक आढळल्यास BMC चे मूळ परिपत्रक आणि नंतर प्रसिद्ध होणाऱ्या अधिकृत सूचना अंतिम व बंधनकारक राहतील.
अर्ज प्रक्रिया पूर्ण होईपर्यंत BMC पोर्टल, HR Circular विभाग आणि MyBMC Employee Circulars नियमित तपासा. स्वतंत्र वैयक्तिक पत्रव्यवहार होईलच असे गृहीत धरू नका.
